Recenzentka

Wpisy

  • czwartek, 24 czerwca 2010
    • Dagny Przybyszewska. Zbłąkana gwiazda - Ewa K. Kossak

      August Strindberg określał ją demoniczną niszczycielką, Edvard Munch kochał się w niej platonicznie całe życie, czerpiąc inspirację z przyjaźni z nią dla swojej twórczości, rzeźbił ją Vigeland, ożenił się z nią Stanisław Przybyszewski. Owiana legendą muzy największych twórców swojej epoki, zdominowała swoją inteligencją i urodą artystów bawiących w Berlinie pod „Czarnym prosiakiem”. Gdziekolwiek się nie pojawiła nikt nie mógł pozostać obojętny na jej urok. Zginie w wieku niespełna trzydziestu czterech lat od strzału zakochanego w niej młodego człowieka. 23 maja mija rocznica 109 lat od śmierci Dagny Przybyszewskiej z domu Juel.

      Ewa K. Kossak z pasją i z dziennikarską skrupulatnością opowiada historię życia Dagny Juel. Jej opowieść jest wciągającą lekturą, pisaną tak, że słychać stukot przejeżdżających dorożek, opadające delikatnie na talerzyk filiżanki z kawą, zapach cygar, gwar toczących się rozmów. Książka podzielona jest kolejne etapy z życia Dagny z osobnym rozdziałem poświęconymi jej pobytowi w Polsce.

      Poznajemy przeszłość rodziny Juelów. Przodkowie Dagny Juel wywodzą się od szlachty duńskiej przybyłej do Norwegii w XVII wieku jako urzędnicy królewscy. Baron Juel w latach 1657 – 1659 przebywał w Warszawie jako rezydent królestwa Danii. Jedna z ciotek Dagny odegrała decydującą rolę w emancypacji kobiet norweskich, zakładają szkoły, między innymi pierwszą artystyczną szkołę ludowego tkactwa. Ojciec Dagny, prowadził praktykę lekarską w Kongsvinger. To tam, w sennym norweskim miasteczku dorasta Dagny. Znajdujemy się w czasach po kongresie wiedeńskim, gdy Norwegia znalazła się w rękach króla szwedzkiego. Majątek rodziny Juelów to zaciszny dom, w którym życie toczy się leniwie. Doktor Juel dba o edukację córki, która kończy studia wyższe, a w domu nie brak wciągających rozmów o literaturze, filozofii i sztuce. Młoda Dagny wyjeżdża z domu, a swoboda z jaką oddaje się wojażom przypisać należy prawdopodobnie emancypacyjnym wpływom ciotki i silnej woli Dagny, która zdobywa pozwolenie ojca na samodzielną podróż najpierw do Krystianii (obecnie Oslo), do Szwecji a w dalszej kolejności na południe Europy. Dagny ciągnie do artystycznej cyganerii, dzięki przyjaźni z Edvardem Munchem zostanie wprowadzona na salony. Wzbudza sensację swoimi strojami, swobodnymi manierami, pewnością siebie i nieskrępowanym wypowiadaniem głośno swoich opinii. Piła i paliła wzbudzając zgrozę establishmentu. Umiała jednak zjednywać sobie ludzi, na których jej zależało.

      Gdy po raz pierwszy przyjechała do Berlina miasto liczyło sobie milion mieszkańców. Przebywający wówczas w Berlinie Bolesław Prus napisze, że był dla niego „wspaniałym i pouczającym – więzieniem”. Dagny po latach nazwie go „przeklętym miastem”. Do Berlina przybywa wygnany ze Szwecji August Strindberg oskarżony o niemoralność. Romans pomiędzy pisarzem a Dagny zakończy się nienawiścią Strindberga do Dagny, która ostatecznie porzuciła go dla Przybyszewskiego. Szwed upamiętni tę nienawiść wzorując wiele bohaterek w swojej twórczości postacią Dagny.

      Znaczną część książki stanowi życie Dagny i Stanisława Przybyszewskiego. Kossak pozostaje neutralną obserwatorką, która odwołując się do twórczości Przybyszewskiego analizuje życie małżeńskie, przywołując na tyle, na ile to potrzebne szczegóły z życiorysu pisarza. Jej opowieść plastycznie oddaje tło epoki, przenosi nas do berlińskich mieszkań, krakowskich salonów. Widzimy miasta, które przemierzają małżonkowie, czujemy ducha czasów. Narracja Kossak sprawia, że ma się wrażenie bycia naocznym świadkiem wydarzeń, rozmów.

      Na Karmelickiej 53 w Krakowie rozpocznie się polski wątek w życiu Dagny. Rozkocha w sobie znaczną część bohemy krakowskiej, stając się inspiracją dla ich twórczości. To tam podczas jednego ze spotkań szykujących się do wyjścia gości, zachęci do powrotu dźwięk muzyki, trzymając się za ręce goście odtańczą taniec, który niedługo potem upamiętni twórca Wesela. Tętniące niegdyś życiem mieszkanie dziś odstrasza nieumytymi oknami i ogródkiem z porozrzucanymi puszkami po piwie. Na budynku nie ma żadnej tablicy, która przypominałaby, że w tym domu mieszkała Dagny i Stanisław Przybyszewscy.

      Ewa K. Kossak, Dagny Przybyszewska. Zbłąkana gwiazda., Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1973.

      Szczegóły wpisu

      Komentarze:
      (0)
      Tagi:
      Kategoria:
      Autor(ka):
      szwecja11
      Czas publikacji:
      czwartek, 24 czerwca 2010 15:33
    • Piotr I Wielki - Władysław A. Serczyk

      Doskonale napisana biografia człowieka, który w czasie czterdziestu dwóch lat panowania wprowadził Rosję na salony europejskie. Za jego życia pojawi się w Rosji książka o nowo obowiązującym w kraju savoir-vivre, gdzie zalecano, jak młodzieniec powinien zachowywać się przy stole: ”obetnij swe paznokcie, umyj ręce, siedź prosto, nie chwytaj pierwszy za jadło, nie żryj jak świnia, nie dmuchaj na zupę, by wszędzie nie leciały bryzgi, nie mlaskaj przy jedzeniu”.

      Książkę czyta się szybko, ma dobre tempo i przejrzysty układ rozdziałów. Najpierw poznajemy carewicza świadka rozgrywających się w Rosji buntów, zdrad i towarzyszących im rzezi. Dziesięcioletni chłopak zostaje władcą i musi nauczyć się sztuki manipulacji, żeby przeżyć. Autor pokazuje portret człowieka, z jednej strony wytworu własnej kultury, człowieka postrzeganego przez cudzoziemców za gbura, nieokrzesańca, pozbawionego panujących na dworach europejskich manier, hulaki, który jednym haustem wypija kielich wina, mieszając go z wódką, kata własnego narodu, który morduje każdego, kto sprzeciwi się wprowadzanemu przez niego porządkowi.

      Z drugiej strony poznajemy sprytnego stratega, który podróżując po świecie, znosząc trudy pracy fizycznej uczy się rzemiosła, budowy statków, sztuki żeglowania, aby wkrótce zbudować w Rosji wielką flotę wojenną. Ciekawego nowinek technicznych i wiedzy, człowieka sprowadzającego do Rosji tysiące fachowców z Europy a jednocześnie zmuszającego Rosjan, zwłaszcza przyzwyczajoną do leniwego i hulaszczego trybu życia szlachtę do nauki za granicą. Wprowadzającego nowe zasady awansu społecznego, gdzie stanowiska mają być przyznawane według zasług wniesionych na rzecz państwa lub dzięki służbie wojskowej. Reorganizującego i kodyfikującego państwo, zmieniając niemal całkowicie porządek w Rosji. Ciekawy jest rozdział poświęcony porządkowi prawnemu w Rosji, gdzie dowiadujemy się, że w 1716 Piotr I zatwierdził kodeks wojskowy, poświęcający wiele miejsca przestępstwom przeciw obyczajności popełnianym w wojsku. Czytamy tam między innymi, że za zgwałcenie kobiety przewidywano ścięcie sprawcy lub zesłanie go dożywotnio na galery.

      Analizując porażki i zwycięstwa Piotra I poznajemy władcę, który potrafił nie tylko dobierać sobie sojuszników i pertraktować najlepsze dla siebie umowy. Potrafił też w różny, często podstępny sposób układać się z zagranicznymi monarchami i krajowymi dostojnikami, zmierzając do celu, bez względu na ofiary po drodze. Stał się z czasem władcą okrutnym, który na koniec potrafił zabić własnego syna.

      Władysław A. Serczyk, Piotr I Wielki, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Wrocław 1990.

      Szczegóły wpisu

      Komentarze:
      (0)
      Tagi:
      Kategoria:
      Autor(ka):
      szwecja11
      Czas publikacji:
      czwartek, 24 czerwca 2010 09:34
  • piątek, 16 kwietnia 2010
    • Królestwo Złotego Smoka - Isabel Allende

      Isabel Allende w świetnym stylu powraca do przygód Kate Cold dziennikarki International Geographic i jej wnuka Alexandra. Akcja toczy się pół roku po poprzedniej wyprawie a tym razem oboje wraz z Nadią Santos wyjadą do Królestwa Złotego Smoka.

      Książę Dil Bahadur odbywa dwunastoletni okres przygotowań do objęcia tronu, który ma go zahartować duchowo i fizycznie. Pod okiem mistrza, któremu nieobca jest telepatia, opuszczanie ciała przez ducha czy ciosy sztuk walki tao-shu, przygotowuje się do spełnienia swojej karmy. Książka jest buddyjskim peanem na cześć prawości, uczciwości i systematycznej pracy nad sobą.

      Królestwo pragnąć zachować swój dziewiczy charakter stara się, jak najmniej otwierać swoje granice przed zachodnią kulturą. Ruch turystyczny jest ograniczony do około stu osób rocznie. Grupa Kate Cold, za specjalnym przyzwoleniem króla przybywa do Królestwa, aby opisać piękno jego przyrody, ale Kate chciałaby również dotrzeć do legendarnej figury smoka. Po drodze spotkamy wymierające plemię Yeti, dotrzemy do miejsc w Himalajach, do których nigdy nie dotarł człowiek. Królestwo padnie jednak łupem chciwości drugiego człowieka na liście najbogatszych ludzi świata, który kolekcjonuje unikatowe przedmioty i wysyła swojego człowieka, który ma dla niego zdobyć figurę smoka i klucz do jego tajemnicy.

      Allende po raz drugi proponuje książkę przygodową dla młodzieży i również tym razem udaje się jej stworzyć wciągającą i mądrą historię. Szesnastoletni Alexander i trzynastoletnia Nadia dojrzewają na naszych oczach, w subtelny sposób rodzi się między nimi uczucie więzi i przyjaźni. Stają w obliczu brutalnej prawdy współczesności, fałszu ludzi, pojawia się motyw handlu ludźmi, nieograniczonej chciwości a Allende pokazuje jak trudna, wymagająca a jednocześnie satysfakcjonująca jest droga do prawdy, wolności i uczciwości.

      Isabel Allende, Królestwo Złotego Smoka, Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA S.A., Warszawa 2004. Przełożyła Agnieszka Fijałkowska. Tytuł oryginału: El Reine del Dragón de Oro, 2003.

      Szczegóły wpisu

      Komentarze:
      (0)
      Tagi:
      Kategoria:
      Autor(ka):
      szwecja11
      Czas publikacji:
      piątek, 16 kwietnia 2010 16:48

Kalendarz

Kwiecień 2018

Pn Wt Śr Cz Pt So Nd
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30            

Wyszukiwarka

Zakładki

Kanał informacyjny

Statystyki od: 8.03.2014